Nowy raport Szwajcarskiej Akademii Nauk (SCNAT), oparty na danych GLAMOS z ETH Zurich i uniwersytetów w Fribourgu i Zurychu, dokumentuje kolejny rok głębokiego cofnięcia się lodowców: w 2026 r. stracono ponad 5% objętości lodu, a w ciągu ostatnich pięciu lat niemal 20% całkowitej masy lodowej Szwajcarii zniknęło. To nie tylko zdjęcia zmieniającego się krajobrazu — to istotne konsekwencje dla zasobów wodnych, energetyki i infrastruktury.
Skala strat i najbardziej dotknięte lodowce
W 2026 r. średnie zmniejszenie grubości lodu wyniosło od 2,5 do 4 metrów, a w dolnych partiach niektórych jęzorów odnotowano ubytki do 10 metrów. Największe szkody dotknęły duże lodowce, m.in. Rhône, Aletsch i Clariden; niektóre mniejsze masy lodowe zniknęły całkowicie — przykładem są Bella Tola (Valais) i Griessfirn (Glarus). Raport podkreśla, że utrata blisko 20% objętości w ciągu pięciu lat to tempo zmian bez precedensu w krótkim okresie.
Przyczyny: ekstremalne lato i brak śnieżnego okrycia
Głównymi czynnikami przyspieszającymi topnienie były wyjątkowo niska pokrywa śnieżna zimą 2025/26 oraz przedłużone upały i susza w miesiącach letnich. Linia zerowa temperatur przekroczyła 4 000 m n.p.m. aż przez 76 dni — ponad dwukrotnie więcej niż zwykle — co odsłoniło lód na wysokościach, które tradycyjnie pozostawały chronione. Do września śnieg zniknął nawet powyżej 3 500 m, potęgując bezpośrednie działanie ciepła na masyw lodowy.
Woda krótko- vs. długoterminowo: tymczasowy zysk, trwała strata
Intensywne topnienie dostarczyło znaczącej, ale przejściowej puli wody: między lipcem a wrześniem lodowce uwolniły około 2,2 biliona litrów wody — ponad czterokrotność rocznego zużycia wody pitnej przez gospodarstwa domowe w Szwajcarii. To łagodzi niedobory latem, lecz opiera się na kurczącym zasobie. W miarę kurczenia się objętości lodowców, sezonowe dopływy z topnienia będą malały, zwiększając sezonowe ryzyko niedoborów oraz zmieniając szczyty przepływów w rzekach.
Konsekwencje dla energetyki, infrastruktury i ryzyka geohazardów
Zmiany w dostępności wody mają bezpośredni wpływ na elektrownie wodne, retencję i rolnictwo nawadniające. Mniejsze magazyny lodowcowe oznaczają spadek letnich dopływów, co obniży potencjał produkcji energii w okresach największego zapotrzebowania. Dodatkowo recesja lodowców zwiększa ryzyko osuwisk, zapadlisk i destabilizacji stoków, które były dotąd podpierane przez lód. Długofalowe zmiany krajobrazu wpłyną też na turystykę i bezpieczeństwo dróg górskich.
Monitoring i metody: skąd pochodzą dane?
Dane przedstawione przez SCNAT pochodzą z długoterminowego monitoringu GLAMOS, wykorzystującego pomiary in situ, geodezyjne pomiary masy i coraz szerzej — dane satelitarne oraz fotogrametrię lotniczą. Połączenie metod punktowych i geodetcznych zwiększa precyzję ocen bilansu masy, ale nadal występują wyzwania, takie jak heterogeniczność topografii czy szybkie zmiany na małych lodowcach. Regularne, wielowarstwowe obserwacje pozwalają jednak wyraźnie śledzić tempo zmian i kalibrować modele hydrologiczne.
Prognozy i adaptacja
Trend jest jasny: przy utrzymaniu obecnych warunków klimatycznych liczba i objętość lodowców będzie dalej malała. Scenariusze dla regionu alpejskiego przewidują dalsze ograniczenie zdolności retencyjnych lodu oraz przesunięcie sezonowych szczytów przepływów. Odpowiedzią mogą być działania: optymalizacja zarządzania zasobami wodnymi, inwestycje w infrastrukturę retencyjną i adaptacja systemów energetycznych, a także intensyfikacja monitoringu satelitarnego i modeli prognostycznych.
W raporcie zwraca się uwagę na skalę zmian: „lodu ubyło ponad 5% w 2026 r.” [źródło]
Co to oznacza w praktyce
- Potrzeba natychmiastowej optymalizacji zarządzania wodą i inwestycji w retencję sezonową, by łagodzić krótkoterminowe niedobory.
- Operatorzy energetyczni i planujący infrastrukturę muszą uwzględnić obniżające się dopływy lodowcowe w modelach operacyjnych i scenariuszach długoterminowych.
- Monitoring łączący pomiary naziemne i obserwacje satelitarne jest kluczowy do szybkiego wykrywania zmian i formułowania adaptacyjnych odpowiedzi.
Źródło
ScienceDaily — „Nearly 20% of Switzerland’s glacier ice has vanished in just five years” — https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261022081316.htm
