W górach Czarnogóry odkryto dwa dotąd nieznane gatunki ślimaków lądowych. Opisane w czasopiśmie Biodiversity Data Journal Cochlostoma komarnica i Cochlostoma dobrido wyróżniają się drobną, stożkowatą muszlą oraz nietypową budową anatomiczną. Znalezisko powstało dzięki ekspedycjom Taxon Expeditions i łączy naukę z partycypacyjnym badaniem przyrody.
Odkrycie i charakterystyka gatunków
Oba opisane gatunki mają zaledwie około 6 mm długości i preferują szczeliny wapiennych skał, gdzie żywią się glonami i porostami. Nazwy nadano miejscowościom, z których pochodzą próbki: Cochlostoma dobrido odnosi się do płaskowyżu Dobri Do w masywie Durmitor, a Cochlostoma komarnica — do przełomu Komarnica.
Nietypowa morfologia: oczy i „drzwiczki” muszli
Badane ślimaki wykazują cechy rzadkie wśród lądowych przedstawicieli Gastropoda. Oczy osadzone są po bokach głowy, a nie na wydłużonych czułkach, co wpływa na pole widzenia i zachowania podczas poruszania się po skalnym podłożu. Najbardziej charakterystyczna cecha to okrągły dysk przyczepiony do tylnej części ciała, który po schowaniu się zwierzęcia może uszczelnić otwór muszli — mechanizm zbliżony do opistotypowego „drzwiczek”. Taka adaptacja może chronić przed wysychaniem i drapieżnikami.
Jak przebiegały badania terenowe
Odkrycia dokonano w latach 2018–2025 podczas serii wypraw organizowanych przez Taxon Expeditions we współpracy z Taxon Foundation oraz Montenegrin Ecologists Society. W akcjach uczestniczyli zarówno naukowcy, jak i ochotnicy, studenci oraz lokalni konserwatorzy. W terenie zebrano okazy, które następnie przeanalizowano w laboratoryjnym warunkach polowych; identyfikacja opierała się na anatomii i analizie genetycznej, potwierdzającej odrębność taksonomiczną.
Znaczenie dla ochrony Komarnicy i regionu
Odkrycie zintensyfikowało debatę o przyszłości Komarnica Canyon. Obszar ten nie jest formalnie chroniony, a planowana zapora i sztuczny zbiornik mogą doprowadzić do zatopienia unikatowych siedlisk. Lokalni badacze i organizacje przyrodnicze apelują o rezygnację z projektu hydropower i zgłoszenie kanionu jako rozszerzenia obszaru UNESCO Durmitor. Jak zauważa autorka badań: „Hydropower is neither green nor sustainable energy when it destroys a unique ecosystem like this”.
Szersze implikacje naukowe
Znalezisko pokazuje, że nawet w dobrze zbadanych regionach Europy wciąż można natrafić na nieopisane gatunki, zwłaszcza w trudnodostępnych formacjach skalnych i kanionach. To potwierdza wagę interdyscyplinarnych ekspedycji, łączenia obserwacji terenowych z molekularnymi metodami identyfikacji oraz zaangażowania społeczności lokalnych i obywatelskich naukowców. Dane z takich badań ułatwiają ocenę ryzyka dla endemitów i wzmacniają argumenty w procesach decyzyjnych dotyczących inwestycji infrastrukturalnych.
Rekomendacje dla dalszych działań
Na podstawie wyników badania autorzy i współpracujące organizacje postuluje: rozszerzenie inwentaryzacji biologicznej w różnych częściach Durmitor i Komarnica, formalne zabezpieczenie obszarów o wysokiej wartości przyrodniczej oraz włączenie wyników genetycznych do lokalnych ocen oddziaływania na środowisko. Dokumentacja naukowa ma kluczowe znaczenie w negocjacjach ochronnych i planowaniu przestrzennym.
Co to oznacza w praktyce
- Zwiększone znaczenie badań terenowych i genetycznych przy ocenie projektów infrastrukturalnych.
- Potrzeba ochrony Komarnicy, by zapobiec utracie nieopisanych i endemicznych gatunków.
- Model partycypacyjnych ekspedycji (naukowcy + ochotnicy) może przyspieszyć dokumentowanie bioróżnorodności.
Źródło
Scientists find two tiny new snails with shells that close like doors — ScienceDaily
