Prof. Benjamin Santer — jeden z naukowców, którzy jako pierwsi wskazali „ludzki odcisk palca” w systemie klimatycznym Ziemi — wraz z zespołem opublikował w AGU Advances analizę krytycznie odnoszącą się do raportu Departamentu Energii USA (DOE). Autorzy dowodzą, że raport DOE błędnie interpretuje empiryczne i modelowe dowody dotyczące wpływu działalności człowieka na pionową strukturę temperatury atmosferycznej i nie powinien być wykorzystywany jako podstawa decyzji prawnych dotyczących regulacji emisji.
Skąd pochodzi spór: rola Santera w historii badań klimatycznych
W latach 90. XX wieku Benjamin Santer stał się jednym z kluczowych autorów badań identyfikujących „odcisk” antropogenicznego wpływu na klimat — zestaw cech wzorcowych, które modele klimatyczne przewidują przy wzroście stężeń gazów cieplarnianych. Te przewidywania obejmują m.in. ocieplenie troposfery (najniższej warstwy atmosfery) przy jednoczesnym ochłodzeniu stratosfery. Znaczenie tej pracy zostało podkreślone w raportach IPCC i ugruntowało naukowy konsensus o istotnym udziale działalności ludzkiej w obserwowanym ociepleniu.
Co zawierał raport DOE i dlaczego wzbudził kontrowersje
Raport DOE z lipca 2025 roku przedstawił przegląd literatury klimatycznej, w którym — w ocenie Santera i współautorów — niewłaściwie zacytowano i zinterpretowano wyniki wcześniejszych badań, w tym pracy Santera. Dokument ten został dodatkowo przywołany w propozycji EPA dotyczącej cofnięcia tzw. endangerment finding z 2009 r., co ma bezpośrednie implikacje dla regulacji emisji gazów cieplarnianych.
Po fali krytyki i pozwie, który zarzucał DOE naruszenie przepisów o procedurach doradczych, zespół autorski raportu został rozwiązany, jednak sam dokument nie został oficjalnie wycofany ani poprawiony i pozostaje dostępny na stronie DOE — a przez to narażony na wykorzystywanie w debacie publicznej.
Nowa analiza: co robią Santer i współautorzy
W publikacji w AGU Advances Santer wraz z Susan Solomon, Davidem Thompsonem i Qiangiem Fu odnowili ocenę dowodów dotyczących pionowej struktury zmian temperatury. Autorzy zestawili: (1) prognozy modelowe dotyczące efektów wzrostu CO2, (2) długoterminowe pomiary satelitarne oraz (3) analizy detekcji i atrybucji zmian klimatu. Wniosek zespołu jest jasny — zgromadzone dane i modele pozostają zgodne z hipotezą znaczącego wpływu człowieka na obserwowane ocieplenie.
W artykule padło także mocne stwierdzenie o błędach merytorycznych raportu DOE: „The claim to the contrary made in the US DoE review of climate science is factually incorrect.” Źródło.
Technicznie: dlaczego pionowa struktura temperatury jest kluczowa?
Analiza pionowej struktury temperatury (profil temperatury od powierzchni do stratosfery) dostarcza tzw. „odcisku” przyczynowego: różne czynniki wymuszające (np. wzrost CO2, zmiany irradiancji słonecznej, aerozole) pozostawiają różne sygnatury w profilu temperatury. Wzrost gazów cieplarnianych powinien powodować ocieplenie troposfery i ochłodzenie stratosfery. To przewidywanie konsekwentnie pojawia się w modelach prostych i złożonych, zostało przewidziane dekady temu i jest potwierdzane przez obserwacje satelitarne.
Główne źródła niepewności to kalibracje instrumentów, selekcja danych oraz złożoność czynników naturalnych. Jednak według Santera i współautorów obecne korekty i zestawienia danych satelitarnych są wystarczające, by rozpoznać ludzką sygnaturę we wzorcach zmian termicznych atmosfery.
Implikacje prawne i polityczne
Istotnym elementem konfliktu jest to, że raport DOE bywa cytowany w argumentacji administracyjnej — w tym w proponowanym cofnięciu endangerment finding przez EPA. Jeżeli dokument rządowy zawiera błędy interpretacyjne, jego wykorzystanie jako podstawa do zmian w regulacjach może prowadzić do decyzji sprzecznych z aktualnym stanem wiedzy naukowej. Stąd apel autorów publikacji: raport DOE nie powinien być traktowany jako równoważne źródło wobec recenzowanej literatury naukowej przy podejmowaniu decyzji prawnych.
Ograniczenia analizy i kolejne kroki
Nawet solidne syntezy naukowe nie likwidują całkowicie wszystkich niepewności — konieczne są dalsze prace nad danymi satelitarnymi, poprawa modeli i szersze komunikowanie wyników do decydentów. Autorzy wzywają również do naprawienia proceduralnych uchybień w tworzeniu oficjalnych przeglądów naukowych oraz do większego osadzenia polityki klimatycznej w recenzowanej literaturze.
Co to oznacza w praktyce
- Decydenci powinni priorytetowo korzystać z wyników recenzowanych publikacji, a nie jedynie z wewnętrznych przeglądów administracyjnych.
- Raporty rządowe mają wpływ na regulacje; konieczna jest jawność procedur i rzetelna kontrola metodologiczna.
- Nauka o klimacie nadal potwierdza antropogeniczny wpływ przez charakterystyczne zmiany pionowego profilu temperatury.
Źródło
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/06/260625060214.htm
